خبرگزاری مهر - گروه جامعه:
آلودگی هوا سال هاست که به یکی از مهم ترین چالش های زیست محیطی و سلامت عمومی در ایران تبدیل گشته است. مشکلی که هر سال با آغاز فصل سرما و پدیده وارونگی هوا، زندگی میلیونها شهروند را تحت تأثیر قرار می دهد و علاوه بر تهدید سلامت مردم، هزینه های سنگینی را هم به کشور تحمیل می کند. در چنین شرایطی، نامگذاری روزی با عنوان «هوای پاک؛ تعهد مسؤلان، مسئولیت شهروندی» یادآور این واقعیت است که تحقق هوای سالم نیازمند همکاری هم زمان دولت، دستگاه های اجرائی، صنایع و شهروندان است.روز ملی هوای پاک مهلتی برای بازبینی در عملکرد دستگاه های مسئول و بررسی میزان تحقق اهدافی است که در قوانین و برنامه های مختلف برای کاهش آلودگی هوا پیشبینی شده است. بااینکه در سالهای گذشته اقدامات مختلفی در عرصه توسعه حمل و نقل عمومی، پیشرفت کیفیت سوخت و کنترل صنایع آلاینده انجام شده، اما آمارها نشان داده است آلودگی هوا بازهم یکی از مهم ترین دغدغه های زیست محیطی کشور به حساب می آید.
فرسودگی ناوگان حمل و نقل عمومی
کارشناسان باور دارند عوامل مختلفی همچون عبور خودرو ها و موتورسیکلت های فرسوده، مصرف سوخت های فسیلی، فعالیت برخی صنایع آلاینده، فرسودگی ناوگان حمل و نقل عمومی و رشد نامتوازن شهرها در تشکیل وضعیت فعلی نقش دارند. از همین رو رویارویی با این پدیده نیازمند مجموعه ای از اقدامات هماهنگ و طولانی مدت است.
یکی از مهم ترین اسناد قانونی کشور در این عرصه، قانون هوای پاک است که در سال ۱۳۹۶ به تصویب رسید و برای دستگاه های مختلف همچون وزارتخانه ها، شهرداری ها، خودروسازان و صنایع وظایف مشخصی تعیین کرد. با این وجود، خیلی از کارشناسان و مسئولان باور دارند بخش قابل توجهی از تکالیف پیشبینی شده در این قانون هنوز بطور کامل اجرا نشده است.
گذشت چند سال از تصویب قانون
شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در ماه های اخیر با تاکید بر اهمیت اجرای قانون هوای پاک اعلام نموده است که با وجود گذشت چند سال از تصویب این قانون، هنوز خیلی از اهداف آن محقق نشده و برای دستیافتن به نتایج مطلوب، همکاری جدی تر همه دستگاه های مسئول ضرورت دارد. وی همین طور بر ضرورت کاهش آلایندگی منابع متحرک و ثابت، توسعه حمل و نقل عمومی و گسترش استفاده از انرژی های پاک تاکید کرده است.
در کنار هشدارهای محیط زیست، مسئولان وزارت بهداشت هم نسبت به نتایج گسترده آلودگی هوا بر سلامت جامعه هشدار داده اند. علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، آلودگی هوا را یکی از مهم ترین عوامل تهدیدکننده سلامت عمومی کشور دانسته و اعلام نموده است که سالانه حدود ۵۷ تا ۵۹ هزار مرگ در کشور به این معضل منتسب می شود. به نقل از ایشان، خسارت اقتصادی ناشی از آلودگی هوا در عرصه سلامت به حدود ۱۷ تا ۱۸ میلیارد دلار در سال می رسد.
رئیسی همین طور ضمن اشاره به افزایش مراجعات بیماران قلبی و تنفسی در ایام آلوده تاکید کرده است که تعطیلی مدارس و ادارات تنها راهکاری موقت برای کاهش مواجهه مردم با آلودگی هواست و حل اساسی این بحران در گرو اجرای کامل قانون هوای پاک، نوسازی ناوگان فرسوده، توسعه حمل و نقل عمومی و کنترل منابع آلاینده است.
افزایش بیماری های قلبی و عروقی
عباس شاهسونی، رئیس سابق گروه سلامت هوا و تغییر اقلیم وزارت بهداشت هم آلودگی هوا را مهم ترین خطر محیط زیستی برای سلامت انسان عنوان کرده و باور دارد ذرات معلق موجود در هوا با افزایش بیماری های قلبی و عروقی، سکته های مغزی، سرطان ریه و بیماری های مزمن تنفسی ارتباط مستقیم دارند. به نقل از ایشان، کودکان، سالمندان، زنان حامله و بیماران دچار بیماری های زمینه ای بالاتر از سایر گروه ها در معرض لطمه های ناشی از آلودگی هوا قرار دارند.
کارشناسان حوزه سلامت تاکید می کنند آلودگی هوا تنها یک مسئله محیط زیستی نیست، بلکه یک بحران سلامت عمومی شمرده می شود. رشد هزینه های درمانی، کاهش بهره وری نیروی کار، وخامت بیماری های مزمن و کاهش کیفیت زندگی همچون نتایج مستقیم این معضل به حساب می آید.
در کنار مسئولیت دستگاه های اجرائی، نقش شهروندان هم در پایین آوردن آلودگی هوا اهمیت ویژه ای دارد. استفاده از حمل و نقل عمومی، انجام معاینه فنی خودرو ها، کاهش سفرهای غیرضروری با خودرو های شخصی، صرفه جویی در مصرف انرژی و توجه به مسایل زیست محیطی می تواند سهم قابل توجهی در بهبود کیفیت هوا داشته باشد.
کارشناسان باور دارند تحقق هوای پاک بدون مشارکت عمومی امکانپذیر نیست. همان گونه که اجرای قوانین و سیاستهای کلان بر عهده دولت و دستگاه های مسئول است، شهروندان هم با انتخاب سبک زندگی سازگارتر با محیط زیست می توانند در پایین آوردن آلودگی هوا نقش مؤثری ایفا کنند.
امروز شعار «هوای پاک؛ تعهد مسؤلان، مسئولیت شهروندی» بالاتر از هر زمان دیگری یادآور یک مسئولیت مشترک است؛ مسئولیتی که از مدیران و تصمیم گیران تا تک تک شهروندان را در بر می گیرد. هوای پاک یک مطالبه عمومی و حق مسلم مردم است و دستیافتن به آن نیازمند عزم ملی، اجرای دقیق قوانین، گسترش زیرساخت های پاک و مشارکت آگاهانه شهروندان خواهد بود.
بطور خلاصه، از همین رو رویارویی با این پدیده نیازمند مجموعه ای از اقدامات هماهنگ و طولانی مدت است. یکی از مهم ترین اسناد قانونی کشور در این حوزه، قانون هوای پاک است که در سال ۱۳۹۶ به تصویب رسید و برای دستگاه های مختلف همچون وزارتخانه ها، شهرداری ها، خودروسازان و صنایع وظایف مشخصی تعیین کرد. با این حال، بسیاری از کارشناسان و مسئولان باور دارند بخش قابل توجهی از تکالیف پیشبینی شده در این قانون هنوز به طور کامل اجرا نشده است. همان گونه که اجرای قوانین و سیاست های کلان بر عهده دولت و دستگاه های مسئول است، شهروندان هم با انتخاب سبک زندگی سازگارتر با محیط زیست می توانند در پایین آوردن آلودگی هوا نقش مؤثری ایفا کنند. امروز شعار هوای پاک؛ تعهد مسئولین، مسئولیت شهروندی بالاتر از هر زمان دیگری یادآور یک مسئولیت مشترک است؛ مسئولیتی که از مدیران و تصمیم گیران تا تک تک شهروندان را در بر می گیرد.
منبع: حیوان خانگی