۲۲۴ میلی متر باران در یکروز چه بلایی سر شمال ایران آمد؟
حیوان خانگی: بارندگی ۲۲۴ میلی متری در سلمان شهر فقط یک هشدار اقلیمی نبود؛ سیلابی بود که نشان داد وقتی باران شدید به شهرسازی غیراصولی، نابودی پوشش گیاهی و مسیل های مسدود می رسد، خسارت چند برابر می شود. یک استاد دانشگاه، می گوید بارندگی اخیر نتیجه مستقیم «سوپر ال نینو» نبود، اما ضعف زیرساخت ها و مداخلات انسانی اهمیت بالای ی در تشدید سیلاب داشت.
به گزارش حیوان خانگی به نقل از خبر آنلاین، مهدی زارع، استاد دانشگاه، ضمن اشاره به بارش های شدید و وقوع سیلاب در استانهای گیلان و مازندران می گوید: ورود سامانه بارش ناپایدار همراه با توده هوای سرد از عصر دوشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ باعث وقوع بارش های شدید، طوفان و بروز سیلاب و آب گرفتگی وسیع در این دو استان شد.
او ضمن اشاره به این که بارشهای شدید و رگباری خصوصاً از بامدادان سه شنبه ۱۷ شهریور در ساری و مناطق غربی و ساحلی باعث طغیان رودخانه ها و آب گرفتگی گسترده معابر شهری شد، ادامه می دهد: طوفان و سیلاب سبب صدمه به بالای ۷۷۰ واحد مسکونی، زمین لغزش در حداقل سه روستای مازندران، صدمه به سقف منازل و سقوط درختان شد. تمامی ادارات و نهادهای اجرایی مازندران هم در روز سه شنبه ۱۷ شهریور تعطیل اعلام شدند.
زارع ضمن اشاره به وضعیت گیلان هم می گوید: بارشهای شدید در گیلان باعث آب گرفتگی معابر در رشت، تالش و محورهای متصل شد. لغزندگی شدید محورهای مواصلاتی همچون محور رشت ـ لاهیجان هم منجربه حوادث جاده ای و واژگونی خودرو ها شد. پلیس راه و مدیریت بحران هشدار نارنجی صادر کردند و خواهان اجتناب از سفرهای غیرضروری و عدم توقف در حاشیه رودخانه ها شدند.
او ادامه می دهد: این سامانه بارش با کاهش نسبی دما و رگبارهای متناوب تا پایان هفته فعال است و احتمال طغیان مجدد مسیل ها و رانش در مناطق کوهپایه ای البرز وجود دارد.
رکورد بارندگی در غرب مازندران و شرق گیلان این استاد دانشگاه ضمن اشاره به این که در بازه ۱۶ و ۱۷ شهریور، بیشترین حجم فعالیت سامانه بارش در حوزه های آبریز غربی مازندران و شرق و مرکز گیلان متمرکز بوده است، می گوید: بارشهای گزارش شده طی ۲۴ ساعت، بخشهایی از دشت های غربی و مرکزی مازندران را با رکوردشکنی های بی سابقه در مدت کمتر از ۲۴ ساعت مواجه کرد.
زارع ادامه می دهد: در سلمان شهر ۲۲۴ میلی متر بارش ثبت گردید که بیشترین میزان بارش سنگین منطقه در مدتی کوتاه بود. در نوشهر هم ۱۷۸ میلی متر بارش ثبت گردید که در بعضی دیتالاگرها تا ۱۶۱ میلی متر گزارش شده است. همین طور در ورزامحله محمودآباد ۱۷۱ میلی متر، ایزدشهر ۱۴۱ تا ۱۴۴ میلی متر و رامسر ۱۳۲.۵ میلی متر بارش ثبت شده است.
او با اشاره به اینکه هسته اصلی بارشها در مرز دو استان، در غرب مازندران و شرق گیلان شکل گرفت، می گوید: شیب تند دامنه شمالی البرز به سرعت باعث ایجاد روان آب، طغیان مسیل های کوهپایه ای و جاری شدن سیلاب در مناطق جلگه ای شد.
زارع ضمن اشاره به آمار رسمی اعلام شده از طرف اداره کل مدیریت بحران استانداری گیلان تا بامداد ۱۷ شهریور می افزاید: املش با ۱۴۴ میلی متر در رتبه نخست استان گیلان قرار داشت و بعد از آن سیاهکل با ۱۰۳ میلی متر، لنگرود با ۹۵ میلی متر و رشت، در ایستگاه کشاورزی، با ۸۲ میلی متر قرار داشتند که این میزان بارندگی سبب آب گرفتگی های شدید شهری شد.
این بارندگی ها نتیجه مستقیم سوپر ال نینو نیست این استاد دانشگاه ضمن اشاره به ارتباط بارشهای اخیر با پدیده ال نینو می گوید: بارشهای ۱۶ و ۱۷ شهریور در سواحل شمالی لزوماً خروجی مستقیم «سوپر ال نینو» نیستند؛ اما پیشبینی ایجاد یک ال نینوی قدرتمند در پاییز و زمستان پیش رو، سیگنال های مهمی برای وضعیت بارشهای ماههای آینده در ایران ارسال می کند.
او ادامه می دهد: سهم اصلی در بارشهای اخیر به الگوهای سینوپتیکی منطقه مربوط است. بارشهای انتهای تابستان در سواحل کاسپین عمدتا محصول عبور ناپایدار تراز میان جوی و نفوذ زبانه های پرفشار شمالی بر روی آب های کاسپین است. این تقابل دمایی سبب ایجاد صعود شدید، ناپایداری های محلی و بارشهای رگباری حاد در دامنه شمالی البرز می شود.
زارع با اشاره به اینکه سوپر ال نینو یک پدیده کلان اقلیمی اقیانوسی ـ جوی در اقیانوس آرام است، می گوید: اثرات این پدیده بر دورپیوند منطقه خاورمیانه با تأخیر زمانی همراه می باشد. ازاین رو سیستم اخیر بالاتر از آن که حاصل ال نینو باشد، یک الگوی متداول سریع پاییزی در حوضه کاسپین بود.
ال نینوی قوی چه سرنوشتی برای بارندگی ایران دارد؟ زارع ضمن اشاره به پیشبینی وضعیت پاییز و زمستان ۱۴۰۵ می گوید: ورود سریع سیستم های سرد شمالی در شهریورماه ۱۴۰۵ به تنهایی تضمین کننده ترسالی کل کشور نیست، اما بررسی مدلهای دینامیکی و اقلیمی برای پاییز و زمستان ۱۴۰۵ نشان دهنده ایجاد ال نینوی قوی است و ENSO در فاز گرم و بسیار قوی قرار گرفته است.
او ادامه می دهد: در نیمه دوم پاییز و زمستان ۱۴۰۵، در وضعیت ال نینوی قوی، معمولا رودباد زیرگرمسیری به عرض های پایین تر رانده شده و فرودهای مدیترانه ای و سیستم های سودانی با تقویت بیشتری از جنوب غرب، غرب و مرکز ایران عبور می کنند.
این استاد دانشگاه ضمن اشاره به استان هایی که معمولا از این شرایط بارشی بیشتر بهره می برند، می گوید: در این حالت استانهای خوزستان، فارس، ایلام، لرستان، کرمانشاه، چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد معمولا بیشترین بارندگی نرمال تا فراتر از نرمال را در فاز ال نینو نشان می دهند.
زارع تاکید می کند: ال نینو حتما به معنای بارش آرام و مداوم در تمام کشور نیست، بلکه فرکانس بلاک های جوی و بارشهای شدید کوتاه مدت را زیاد می کند.
او ضمن اشاره به پیامد خشکسالی های متوالی سالهای گذشته ادامه می دهد: به علت خشکسالی های متوالی، پوشش گیاهی ضعیف شده و نفوذپذیری خاک کاسته شده است؛ ازاین رو ورود سیستم های قوی پاییزی می تواند بجای تغذیه سفره ها، منجربه روان آب شدید و سیلاب های خسارت بار در حوزه جنوب غرب و غرب کشور شود.
وقتی شهرسازی، خسارت سیل را چند برابر می کند زارع ضمن اشاره به نقش مداخلات انسانی در تشدید خسارات سیلاب های اخیر در گیلان و مازندران می گوید: در جریان بارشهای شدید و ناگهانی شهریور ۱۴۰۵ در استانهای مازندران و گیلان، مداخلات غیراصولی انسانی و سوءمدیریت در شهرسازی بعنوان متهمان اصلی تکرار سناریوی آب گرفتگی های شدید و طغیان رودخانه ها هستند.
او ادامه می دهد: پدیده های اقلیمی تنها ماشه حادثه را می کشند، اما زیرساخت های دستکاری شده شهری ابعاد فاجعه را گسترش می دهند.
این استاد دانشگاه ضمن اشاره به یکی از مهم ترین عوامل تشدید سیلاب می گوید: از بین رفتن نفوذپذیری زمین و افزایش سطوح عایق، آسفالت و بتن ریزی گسترده، با توسعه بی رویه شهری و پوشاندن سطح زمین با لایه های غیرقابل نفوذ آسفالت و بتن، مانع از جذب طبیعی آب باران توسط خاک شده است.
زارع می افزاید: در بارشهای شهریور ۱۴۰۵، به علت همین عدم نفوذپذیری، حجم عظیمی از بارش در کسری از ساعت به «روان آب سطحی پرسرعت» تبدیل شد و فورا شبکه هدایت آب های سطحی را قفل کرد.
او ضمن اشاره به تجاوز به حریم رودخانه ها و ساخت وساز در پهنه های ممنوعه می گوید: ویلاسازی و بارگذاری جمعیتی در لبه رودها، ساخت زیرگذر، کمربندی و پارک در بستر رودها و در حریم قانونی رودخانه ها، پهنه طبیعی تخلیه سیلاب را مسدود کرده است.
زارع ادامه می دهد: در خیلی از شهرهای شمالی و کوهستانی، مسیل های قدیمی و رودخانه های فصلی کور شده یا به خیابان تبدیل گشته اند و بنابراین، سیلاب مسیر طبیعی خودرا پس گرفته و وارد بافت مسکونی شده است.
جنگل زدایی و فرسودگی شبکه آب های سطحی این استاد دانشگاه ضمن اشاره به نقش تخریب پوشش گیاهی و جنگل زدایی در بالادست شهرهای شمالی می گوید: تغییر کاربری جنگلها، کوه خواری و دستکاری حوضه های آبریز بالادست شهرهای شمالی، سد طبیعی مقابل باران را از بین برده است.
او ادامه می دهد: رها شدن خاک های سست و مواد و پسماند ناشی از کارهای معدنی در بالادست هم سبب شده باران های شهریورماه این مواد را شسته و سیلاب هایی تلفیقی از آب، گل ولای و تخته سنگ، یعنی جریان های واریزه ای، بوجود آورد که قدرت تخریب به مراتب بالاتری دارند.
زارع ضمن اشاره به فرسودگی و ناکافی بودن شبکه فاضلاب و جمع آوری آب های سطحی می گوید: ابعاد جوی ها، کانال ها و لوله های انتقال آب در اغلب شهرهای درگیر، بر مبنای میانگین بارش های دهه های گذشته طراحی شده اند و توان کشش بارشهای رگباری شدید و کوتاه مدت ناشی از تغییرات اقلیمی جدید را ندارند.
او می افزاید: عدم لایروبی بموقع و ورود زباله های شهری به مجاری باریک انتقال آب، کارآیی همین سیستم های محدود را هم در زمان اوج بارندگی ها به حداقل رسانده است.
زارع در آخر ضمن اشاره به لزوم تغییر رویکرد در مدیریت شهری می گوید: به دنبال این خسارات، بازبینی جدی در الگوهای توسعه، آزادسازی حریم رودخانه ها و اجرای طرح های «شهر اسفنجی» ـ راهکارهای شهرسازی سازگار با طبیعت برای افزایش ظرفیت جذب آب در محیط های شهری ـ از طرف متخصصان بعنوان تنها راه برون رفت از این بحران های تکرارشونده الزامی است.
بطور خلاصه، در نوشهر هم ۱۷۸ میلی متر بارندگی ثبت گردید که در بعضی دیتالاگرها تا ۱۶۱ میلی متر گزارش شده است. همینطور در ورزامحله محمودآباد ۱۷۱ میلی متر، ایزدشهر ۱۴۱ تا ۱۴۴ میلی متر و رامسر ۱۳۲.۵ میلی متر بارندگی ثبت شده است. زارع ضمن اشاره به آمار رسمی اعلام شده از جانب اداره کل مدیریت بحران استانداری گیلان تا بامدادان ۱۷ شهریور می افزاید: املش با ۱۴۴ میلی متر در رتبه نخست استان گیلان قرار داشت و پس از آن سیاهکل با ۱۰۳ میلی متر، لنگرود با ۹۵ میلی متر و رشت، در ایستگاه کشاورزی، با ۸۲ میلی متر قرار داشتند که این میزان بارش سبب آب گرفتگی های شدید شهری شد.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۶ بعلاوه ۵